อาหารเหนือ ล้านนา

วิธีนึ่งข้าวเหนียวให้อร่อยแบบชาวล้านนา

Share

วิธีนึ่งข้าวเหนียวแบบล้านนา

 

วิธีนึ่งข้าวเหนียวให้อร่อยของชาวล้านนา สมัยเก่าเขาทำให้ข้าวเหนียวสุกโดยการนึ่งจะมีขั้นมีตอนที่เป็นภมูิปัญญาชาวล้านนา ก่อนนำข้าวเหนียวไปนึ่ง จะต้องนำข้าวสารเหนียวกะเอาตามปริมาณคนในครอบครัวที่จะกินใน 3 มื้อ แช่ไว้ในหม้อข้าวแช่ เขาจะมีหม้อหรือตุ่มสำหรับแช่ข้าวโดยเฉพาะ การแช่ข้าวนี้เรียกว่า "หม่าข้าว" ก่อนแช่ข้าวต้องล้างข้าวก่อนเพื่อให้แกลบข้าวเปลือกลอยออกทิ้งไปแล้วจึงนำไปแช่น้ำให้ท่วมข้าวและมักจะแช่ข้าวก่อนเข้านอนและจะแช่ไว้ตลอดทั้งคืน

วิธีนึ่งข้าวเหนียวแบบล้านนาตื่นนอนแต่เช้าตรู่ทุกบ้านจะต้องก่อไฟเพื่อที่จะนึ่งข้าวเป็นอันดับแรกก่อนทำกิจอื่นใด ข้าวที่หม่าใว้ทั้งคืนนำมาเทใส่ในซ้าหวดให้หยัดน้ำ(ตะกร้าสานจากไม้ไผ่)ให้เหลือ "น้ำข้าวมวก" (น้ำข้าวแช่ สีขาวขุ่นมีกลิ่นเหมือนบูดนิดๆ)ไว้เล็กน้อยที่ก้นหม้อแช่เเพื่อเป็นหัวน้ำเชื้อแช่ข้าวในวันต่อไปจะทำให้ข้าวนุ่มอร่อย หลังจากนั้นเทน้ำเปล่าตามพร้อมกับใช้มือจับปากตะกร้าสองมือกระดกมือให้ข้าวขึ้นลงเพื่อล้างสองสามครั้งให้กลิ่นน้ำข้าวมวกหมดไปแล้วพักไว้ให้สะเด็ดน้ำก่อนนำไปนึ่ง 

วิธีนึ่งข้าว นำหม้อนึ่งใส่น้ำตั้งไฟรอให้เดือด ระหว่างที่รอน้ำเดือดก็เอาตาดไห(คือแผ่นแบนๆมีรูเล็กๆกั้นข้าวไม่ให้หล่นไปในหม้อนึ่ง)วางลงไปในไหจนถึงก้นไห พรมน้ำให้ทั้วในไหและตาด นำข้าวที่สะเด็ดน้ำแล้วค่อยๆเทใส่ในไห ขั้นตอนนี้สำเค็ญมาก ห้ามกดแน่นเพราะถ้าแน่นไอน้ำจะไม่ขึ้นมาทั่วข้าวและข้าวจะไม่สุกทั่วกัน พอน้ำเดือดแล้วก็ยกไหข้าวที่ใส่ข้าวไว้ขึ้นว่างบนปากหม้อนึ่งและเอาเตี่ยวหม้อนึ่ง (ผ้าฝ้ายที่มีความยาวรอบหม้อได้ไม่กว้างมาก) นำมาชุบน้ำให้ชุ่มพันรอบบริเวณรอยต่อระหว่างหม้อนึ่งกับไหนึ่งข้าวใช้นิ้วกดผ้าติดกับปากหม้อให้แน่นเพื่อป้องกันไอน้ำออกข้างไหและปากหม้อนึ่ง ขั้นตอนนี้ต้องระวังมือหน่อยเพราะปากหม้อจะร้อน ปิดฝาไหข้าวหลังจากที่เห็นควันข้าวหรือไอน้ำขึ้นมาบนปากไหข้าวแล้ว หลังจากนี้ใช้เวลาประมาณ 30นาทีโดยประมาณทั้งก็ขึ้นอยู่กับปริมาณข้าวด้วย เมื่อข้าวหนึ้งสุก นำกัวะข้าวและไม้พายมาพรมน้ำ เพื่อไม่ให้ข้าวติด แล้วเทคว่ำข้าวออกจากไหลงใน กัวะข้าว (ถาดสำหรับไว้คนข้าว)ขั้นตอนนี้เรียกว่า ปลงไหข้าว หรือปลดไหข้าว แล้วก็ใช้ไม้พายคนข้าวในกัวะข้าวระบายความร้อนระอุของข้าวจะได้ข้าวหนึ้งไม่แฉะแต่นุ่มอร่อยเก็บไว้ทานได้ทั้งวัน

อุปกรณ์นึ่งข้าวเหนียวแบบชาวล้านนา

IMG 5611 1. ไหนึ่งข้าว ไหนึ่งข้าวเป็นภาชนะส่วนบนที่ตั้งบนปากหม้อนึ่งที่ใช้สำหรับนึ่งข้าว ประกอบด้วย ไห ตาดไห เตี่ยวหม้อนึ่ง หม้อนึ่ง และฝา ส่วนของไห ทำจากไม้เป็นท่อนนำมาเจาะรูทะลุให้กลวงใหญ่ มีลักษณะเป็นทรงกระบอก ไหบางอันส่วนล่างจะแคบสอบกว่าส่วนปากเล็กน้อย 

IMG 56162. ตาดไห คือส่วนล่างของไหเป็นแผ่นไม้กลมแบน ที่มีขนาดพอดีหรือใหญ่กว่าส่วนล่างของไหเล็กน้อย จะเจาะรูเล็กๆ 4-5 รู หรือไม่เจาะก็ได้ ถ้าหากมีช่องว่างให้ไอน้ำทะลุผ่านเข้าไปในไหได้ ใช้ใส่ในไหเพื่อกันข้าวที่จะนึ่งไม่ให้ตกหล่นลงไปในหม้อนึ่ง ตาดไหนี้สามารถถอดเข้าถอดออกได้

3. เตี่ยวหม้อนึ่ง คือผ้าที่จะเป็นเศษผ้าหรือเส้นด้ายที่มาจากผ้าฝ้ายและมีความยาวพอที่จะใช้พันรอบรอยต่อระหว่างหม้อนึ่งกับไหนึ่งข้าวกันไม่ให้ไอน้ำทะลักออกด้านข้างหม้อนึ่ง

IMG 5626

 4. หม้อนึ่ง สมัยก่อนใช้หม้อดินก้นมน คอคอด ปากบานออกเล็กน้อยเพื่อให้ไหตั้งว่างตรงปากหม้อนึ่งได้ดี แต่ในปัจจุบันนิยมใช้หม้ออลูมิเนียมแทนแต่ลักษณะรูปทรงก็คล้ายกันหม้ออยู่บ้างIMG 5714

5. กัวะข้าว คือกะบะไม้เป็นภาชนะที่ใช้รองข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้วเทคว่ำลงในกั่วะข้าว ปัจจุบันคนใช้กระด้งแทนกัวะข้าว เพราะหาซื้อได้ง่ายขึ้นตามร้านจักสาน กั่วะข้าวสมัยก่อนทำด้วยไม้สักเซาะร่องใหญ่และกว้างตรงกลางและลึก มีขอบด้านข้าง รูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าและแบบวงกลม แล้วแต่รูปทรงและขนาดของไม้สักที่หาได้

6. กล่องข้าวใช้สำหรับใส่ข้าวหนึ้ง ที่คนเหนือเรียกว่า แอ๊บข้าว สมัยก่อนนิยมสานด้วยไม้ไผ่ หรือใบลาน กล่องข้าวมีหลายขาด


เมื่อคนข้าวเสร็จนำลงไปบรรจุใส่กล่องข้าวเพื่อเก็บความนุ่มสามรถทานได้ทั้ง 3 มื้อโดยยังคงความนุ่มอร่อยไว้   การกินข้าว สมัยก่อนจะมีถาดรองสำรับอาหาร ทำจากไม้สัก และไม้ไผ่สาน เป็นวงกลมมีขอบ รูปทรงจะคล้ายกระโด้งฝัดข้าว แต่จะหนาและทนกว่า บางก็เรียกว่า เบียน หรือ กะลา แต่ต่อมามีการใช้ถาดวงกลมแทนบ้าง เรียกว่า ถาดเหล็กอาบน้ำก้าบ  สำหรับโตก หรือขันโตก หรือ สะโตกแต่ถิ่นเรียกต่างกันบ้าง มักจะทำด้วยไม้สัก ลักษณะคล้ายถาดวงกลมมีขอบ แต่มีขา นิยมใช้ในวัดหรือคนที่มีฐานะดี ขันโตกสามารถวางถ้วยใส่อาหารและช้อน ซึ่งในสมัยโบราณจะใช้ช้อนที่ทำจากกะลามะพร้าว บางคนอาจวางแอ็บข้าวไว้ในขันโตกด้วย ส่วนกล่องข้าวจะวางข้างๆขันโตก เมื่อถึงเมื้ออาหารชาวล้านนาในสมัยก่อนก็จะมานั่งล้อมวงกันรอบขันโตกพร้อมหน้าพร้อมตากันทั้งครอบครัว ผู้อาวุโสสุดจะเริ่มทานอาหารก่อนและจะใช้มือคดข้าวในกล่องแอ๊บข้าวออกมา ก่อนทานจะชูข้าวขึ้นสูงเหนือศีรษะเล็กน้อยก่อนแล้วจึงบิออกเป็นคำพอคำ จิ้มทานพร้อมกับข้าว

 

 

 

Share

จองโรงแรมที่พักทุกที่ทั่วโลก...


 

ท่องเที่ยวจังหวัดล้านนา

เชียงใหม่ 

เชียงราย 

แม่ฮ่องสอน 

ลำปาง

ลำพูน

แพร่

 น่าน

สุโขทัย

 ตาก

พะเยา

อุตรดิตถ์

พิษณุโลก




 



ใคร ใคร ก็แอ่ว

ที่เที่ยวก่อนถึงดอยอินทนนท์

การเดินทางไปท่องเที่ยวยังดอยอินทนนท์นั้น นอกจากขึ้นไปเที่ยวยอดดอยแล้วเรายังสามารถแวะเที่ยวตามรายทางของเส้นทางขึ้นดอยซึ่งมีอยู่มากมายครับ แต่ละที่นั้นมีความสวยงามน่าสนใจไม่แพ้ยอดดอย บางที่สวยจนถูกเลือกเป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนต์ที่หลายคนอาจคุ้นตา ประทับใจ ในบรรยากาศที่สุดแสนจะโรแมนติก

view more

เที่ยวปายหน้าฝน

เป็นครั้งที่เท่าไหร่ก็จำไม่ได้แล้วครับกับการเดินทางมา ปาย แต่หลายครั้งที่ผ่านมาผมแทบไม่ได้แวะเที่ยวชมสถานที่ท่องเที่ยวที่ควรจะต้องเที่ยวถ้ามาปาย ก็เลยอยากจะแนะนำที่เที่ยวที่ควรจะไปหรือต้องแวะเที่ยวถ้ามาถึงปายครับ

view more

ม่อนแจ่มหน้าฝน

ความชุ่มฉ่ำเริ่มมาเยือนครับ ถึงหน้าฝนกันแล้วแต่ยังไงเราก็ยังเที่ยวกันอยู่ครับและสถานที่ท่องเที่ยวที่นึกถึงที่แรกก็คือ ม่อนแจ่มครับ หลายคนเคยมาสัมผัสมาเที่ยวม่อนแจ่มในช่วงหนาว ๆ แต่ที่นี่หน้าฝนก็น่าเที่ยวไม่แพ้หน้าหนาวครับ 

view more

ติดต่อพูดคุย

guidelanna 1 

 Mail:  This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.  
 blogtheguidelanna on youtube
FacebookGoogle Bookmarks
hotsia  feelthai-blog